Wat is TTFB?

TTFB staat voor Time To First Byte en meet hoe lang het duurt voordat je browser de eerste byte aan data ontvangt van een webserver nadat je een pagina aanvraagt. Het is een cruciale performance metric die aangeeft hoe snel je server reageert. Een lage TTFB betekent een snelle server, een hoge TTFB wijst op prestatieproblemen.

TTFB is vooral belangrijk voor de waargenomen snelheid van je website. Bezoekers merken direct het verschil tussen een TTFB van 200ms en 2000ms. Google gebruikt TTFB ook als ranking factor: websites met lage TTFB scoren beter in zoekresultaten. Voor webshops en nieuwssites waar elke seconde telt, kan TTFB het verschil maken tussen succes en verlies van bezoekers.

Hoe werkt TTFB?

Wanneer je een website bezoekt, gebeuren er achter de schermen meerdere stappen voordat je iets ziet. Je browser stuurt eerst een HTTP request naar de server. De server moet deze request verwerken: DNS lookup, connectie opzetten, SSL handshake uitvoeren, en de request routeren naar de juiste applicatie.

Daarna gaat de server aan het werk. Bij een WordPress site betekent dit: PHP code uitvoeren, database queries draaien, content samenstellen, en het resultaat klaarzetten voor verzending. Pas als dit allemaal klaar is, stuurt de server de eerste byte terug naar je browser. De tijd die dit totale proces kost, is je TTFB.

TTFB bestaat dus uit drie componenten: netwerk latency (de tijd die data onderweg is), server processing time (hoe lang de server nodig heeft om te reageren), en connection overhead (SSL handshake, TCP connection). Van deze drie is server processing time meestal de grootste factor en ook de makkelijkst te optimaliseren.

Een goede TTFB ligt onder de 200 milliseconden. Tussen 200-500ms is acceptabel maar kan beter. Boven de 500ms is traag en moet je echt optimaliseren. Boven de 1000ms (één seconde) is problematisch en kost je bezoekers en Google rankings.

Voordelen van lage TTFB

Een lage TTFB verbetert direct de gebruikerservaring. Bezoekers zien sneller dat er iets gebeurt na het klikken van een link. Zelfs als de rest van de pagina nog laadt, geeft een snelle eerste respons een gevoel van snelheid. Dit vermindert bounce rates en verhoogt engagement.

Voor SEO is TTFB essentieel. Google's Core Web Vitals omvatten metrics die indirect door TTFB worden beïnvloed. Een snelle server reageert sneller, waardoor je hele Largest Contentful Paint (LCP) verbetert. Dit geeft directe SEO voordelen en hogere rankings.

Bij webshops heeft TTFB directe commerciële impact. Studies tonen dat elke 100ms vertraging in server response tijd conversies met 1% vermindert. Voor een webshop met €100.000 omzet per maand betekent 300ms TTFB verbetering potentieel €3.000 extra omzet.

Voor mobile gebruikers is lage TTFB nog belangrijker. Mobiele netwerken hebben hogere latency dan vaste verbindingen. Als je server ook nog eens traag reageert, cumuleren deze vertragingen. Een lage TTFB compenseert gedeeltelijk voor trage mobiele netwerken.

TTFB meten en analyseren

Meet je TTFB met browser developer tools. Open Chrome DevTools (F12), ga naar Network tab, refresh de pagina en kijk naar de "Waiting (TTFB)" kolom bij je HTML document. Dit toont exact hoeveel tijd de server nodig had om te reageren.

Online tools zoals GTmetrix, Pingdom en WebPageTest meten TTFB vanaf verschillende locaties wereldwijd. Dit is belangrijk omdat TTFB varieert per locatie: een bezoeker in Nederland heeft andere TTFB dan iemand in Japan. Test vanaf locaties waar je doelgroep zit.

Google Search Console toont TTFB gerelateerde problemen onder Core Web Vitals. Als Google trage server response detecteert, krijg je daar meldingen over. Fix deze issues want Google penalty voor trage TTFB is reëel.

Monitor TTFB continu met tools zoals New Relic of Datadog. Eenmalige metingen geven een momentopname, maar performance fluctueert. Met monitoring zie je trends, detecteer je piekbelastingen en spot je problemen voordat ze escaleren.

TTFB optimaliseren

Upgrade naar betere hosting als je structureel hoge TTFB hebt. Shared hosting deelt resources met honderden andere sites, wat TTFB verhoogt tijdens piekuren. Een VPS of managed WordPress hosting biedt dedicated resources en veel lagere TTFB.

Implementeer server-side caching met tools zoals Redis of Memcached. Deze systemen bewaren vaak opgevraagde content in het geheugen, zodat je server niet elke keer dezelfde berekeningen moet uitvoeren. Dit kan TTFB met 50-80% verlagen.

Optimaliseer je database queries. Trage queries verhogen TTFB dramatisch. Gebruik query monitoring om bottlenecks te identificeren. Voeg database indexen toe waar nodig. Vermijd SELECT * queries en haal alleen op wat je echt gebruikt.

Kies een CDN (Content Delivery Network) met server locaties dichtbij je bezoekers. Een CDN serveert statische content vanaf de dichtstbijzijnde server, wat netwerk latency vermindert. Voor HTML pagina's kun je edge caching gebruiken waarbij ook dynamische content dichtbij wordt gecached.

Server configuratie voor lage TTFB

Kies de juiste PHP versie. PHP 8.x is significant sneller dan PHP 7.x, en dat is weer sneller dan PHP 5.x. Een upgrade van PHP 7.4 naar 8.2 kan TTFB met 20-30% verlagen zonder andere wijzigingen. Check bij je hosting provider welke versies beschikbaar zijn.

Verhoog de PHP geheugen limiet als je scripts veel geheugen gebruiken. Als scripts geheugen problemen hebben, presteren ze slechter. Een comfortabele limiet voorkomt memory swapping en houdt TTFB laag.

Gebruik OPcache om gecompileerde PHP code in geheugen te bewaren. Zonder OPcache moet PHP bij elke request code compileren, wat TTFB verhoogt. Met OPcache gebeurt dit eenmalig, waarna gecompileerde code wordt hergebruikt. Dit scheelt 30-50ms per request.

Optimaliseer je webserver configuratie. Nginx is vaak sneller dan Apache voor statische content. LiteSpeed combineert Apache compatibiliteit met betere performance. De keuze van webserver kan 50-100ms TTFB verschil maken.

TTFB voor WordPress sites

WordPress is notoir traag zonder optimalisatie. Een basis WordPress installatie met populaire themes en plugins heeft vaak 800-1200ms TTFB. Met optimalisatie kun je dit terugbrengen naar 100-300ms.

Gebruik een caching plugin zoals WP Rocket, W3 Total Cache of LiteSpeed Cache. Deze plugins genereren statische HTML bestanden van je dynamische WordPress paginas. TTFB daalt naar 50-100ms omdat de server alleen een statisch bestand hoeft te serveren.

Beperk het aantal plugins. Elke plugin voegt code en database queries toe, wat TTFB verhoogt. Audit regelmatig je plugins: deactiveer en verwijder wat je niet gebruikt. Focus op kwaliteit boven kwantiteit.

Kies een geoptimaliseerd theme. Pagebuilders zoals Elementor zijn visueel aantrekkelijk maar zwaar en verhogen TTFB. Lightweight themes zoals GeneratePress of Astra presteren veel beter. Voor nieuws sites en blogs is dit cruciaal.

TTFB troubleshooting

Als TTFB plotseling stijgt, check eerst server load. Hoge CPU of geheugen gebruik wijst op resource problemen. Dit kan duiden op een DDoS aanval, verkeersspike, of proces dat out of control is. Via je cPanel of Plesk dashboard zie je resource usage.

Test je TTFB vanuit verschillende locaties. Is TTFB hoog voor iedereen, of alleen voor bepaalde regio's? Regionale TTFB problemen wijzen op netwerk issues of de noodzaak voor een CDN. Globale TTFB problemen liggen bij je server.

Check externe API's en third-party scripts. Als je homepage data ophaalt van externe bronnen, beïnvloedt hun snelheid jouw TTFB. Slow API calls blokkeren je server response. Overweeg caching of async loading voor externe content.

Monitor database performance. Een overvolle of niet-geoptimaliseerde MySQL database is vaak de boosdoener bij hoge TTFB. Optimaliseer tabellen, verwijder spam comments, en clean oude revisies. Dit kan TTFB aanzienlijk verbeteren.

TTFB en hosting keuze

Shared hosting heeft inherent hogere TTFB door gedeelde resources. Als je serieus bent over snelheid, overweeg dan managed WordPress hosting of een VPS. Providers zoals Kinsta, WP Engine of cloudvps.nl bieden TTFB van 100-200ms standaard.

Locatie van je datacenter matters. Host je bij een provider met datacenter in Nederland terwijl je publiek in Nederland zit, dan heb je lagere TTFB dan bij een server in de VS. Geografische nabijheid vermindert netwerk latency.

LiteSpeed servers bieden vaak betere TTFB dan Apache servers. Check of je provider LiteSpeed ondersteunt. In combinatie met LiteSpeed Cache plugin voor WordPress zie je dramatische TTFB verbeteringen.

Test TTFB voordat je hosting kiest. Veel providers bieden money-back garanties. Setup een testsite, meet TTFB onder realistische omstandigheden, en vergelijk providers. TTFB verschilt enorm tussen hosts, zelfs bij vergelijkbare prijzen. Bekijk onze hosting vergelijker voor providers met lage TTFB.

Meer informatie: WordPress.org documentatie

Veelgestelde vragen

Wat kost webhosting gemiddeld?

Webhosting kost gemiddeld tussen de €3 en €15 per maand voor shared hosting. VPS hosting begint rond €10-€20 per maand, en dedicated servers vanaf €50 per maand.

Kan ik later upgraden naar een ander pakket?

Ja, bij de meeste hosting providers kun je eenvoudig upgraden naar een groter pakket wanneer je website groeit. Dit kan meestal zonder downtime.

Is Nederlandse hosting beter dan buitenlandse?

Voor Nederlandse bezoekers is Nederlandse hosting vaak sneller door de kortere afstand. Daarnaast is communicatie met support makkelijker en voldoe je aan de AVG/GDPR wetgeving.