SSH toegang uitgelegd: waarom developers dit nodig hebben

Wat is SSH-toegang?

SSH staat voor Secure Shell. Het is een veilige manier om op afstand in te loggen op je webserver.

Denk aan SSH als een beveiligde tunnel tussen jouw computer en de server waar je website op staat. Alle communicatie door deze tunnel is versleuteld, zodat niemand kan meelezen.

Met SSH kun je commando's uitvoeren op je server alsof je er fysiek achter zit. Dat is ontzettend handig voor allerlei taken die je niet via een grafische interface kunt doen.

Waarom zou je SSH gebruiken?

SSH geeft je veel meer mogelijkheden dan een standaard hostingpanel zoals cPanel of DirectAdmin. Hier zijn de belangrijkste redenen waarom developers SSH gebruiken:

Snellere bestandsbewerking Via SSH kun je bestanden razendsnel bewerken met command-line editors zoals nano of vim. Dat gaat veel sneller dan via FTP bestanden downloaden, aanpassen en weer uploaden.

Databases beheren Je kunt direct MySQL-databases importeren, exporteren en optimaliseren zonder de omslachtige phpMyAdmin interface. Een grote database van 500MB importeren gaat via SSH in enkele seconden, terwijl dat via de browser vaak vastloopt.

Cron jobs instellen Wil je automatische taken laten draaien? Via SSH stel je gemakkelijk cron jobs in die bijvoorbeeld elke nacht een backup maken of je cache legen.

Bestanden comprimeren en decomprimeren Met één commando pak je een volledig WordPress-installatie uit of comprimeer je duizenden bestanden. Dat scheelt enorm veel tijd bij migraties.

Git gebruiken Als je met versiebeheer werkt, kun je via SSH je code deployen vanuit GitHub of GitLab. Dat is de professionele manier om updates door te voeren.

Composer en npm draaien Voor moderne PHP en JavaScript projecten heb je package managers nodig. Die kun je alleen via SSH gebruiken.

SSH vs FTP: wat is het verschil?

Veel mensen kennen FTP (File Transfer Protocol) wel. Dat gebruik je om bestanden te uploaden naar je website. Maar SSH is veel krachtiger.

Met FTP kun je alleen bestanden uploaden en downloaden. Met SSH kun je de volledige server besturen. Je kunt scripts uitvoeren, software installeren, processen starten en stoppen, en zelfs de serverconfiguratie aanpassen.

Daarnaast is SSH veel veiliger. FTP stuurt je wachtwoord onversleuteld over het internet (tenzij je SFTP gebruikt, wat eigenlijk SSH is). SSH versleutelt alles automatisch.

Hoe krijg je SSH-toegang?

Niet elke hosting provider geeft standaard SSH-toegang. Bij gedeelde hosting (shared hosting) is SSH vaak uitgeschakeld of alleen beschikbaar bij duurdere pakketten.

Bij VPS-hosting en dedicated servers krijg je meestal wel SSH-toegang. Providers als TransIP, Vimexx en Antagonist bieden dit standaard aan.

Check in je hostingpanel of SSH beschikbaar is. Meestal vind je dit onder "SSH Access", "Terminal" of "Shell Access". Daar kun je SSH inschakelen en eventueel SSH-sleutels toevoegen.

Inloggen via SSH: stap voor stap

Om via SSH in te loggen heb je drie dingen nodig:

• Het SSH-poortnummer (meestal 22)
• Je gebruikersnaam
• Je wachtwoord of SSH-sleutel

Op Mac en Linux Open de Terminal app en typ dit commando:

ssh gebruikersnaam@jouwdomain.nl

Vervang 'gebruikersnaam' door je SSH-gebruikersnaam en 'jouwdomain.nl' door je server-adres. Druk op Enter en voer je wachtwoord in wanneer daarom wordt gevraagd.

Op Windows Windows 10 en 11 hebben een ingebouwde SSH-client in Command Prompt of PowerShell. Het commando is hetzelfde als hierboven.

Gebruik je nog Windows 7 of 8? Download dan PuTTY, een gratis SSH-programma. Vul daar je server-gegevens in en klik op Open.

SSH-sleutels: veiliger dan wachtwoorden

In plaats van elke keer je wachtwoord intypen, kun je werken met SSH-sleutels. Dat is veiliger en handiger.

Een SSH-sleutel bestaat uit twee delen: een private key (privésleutel) en een public key (publieke sleutel). De private key bewaar je op je eigen computer. De public key plaats je op de server.

Wanneer je inlogt, checkt de server of jouw private key past bij de public key. Zo ja? Dan kom je binnen zonder wachtwoord.

SSH-sleutel aanmaken op Mac/Linux Open Terminal en voer dit uit:

ssh-keygen -t rsa -b 4096

Druk een paar keer op Enter om de standaardinstellingen te accepteren. Je sleutel wordt opgeslagen in ~/.ssh/id_rsa.

SSH-sleutel aanmaken op Windows In PowerShell gebruik je hetzelfde commando. Of gebruik PuTTYgen als je liever een grafische interface hebt.

Kopieer daarna je publieke sleutel naar de server met dit commando:

ssh-copy-id gebruikersnaam@jouwdomain.nl

Vanaf nu kun je inloggen zonder wachtwoord in te typen.

Handige SSH-commando's voor beginners

Eenmaal ingelogd kun je aan de slag met Linux-commando's. Hier zijn de meest gebruikte:

Navigeren tussen mappen

• pwd - toon huidige map
• ls - toon bestanden in map
• cd map/ - ga naar een map
• cd .. - ga één map omhoog

Bestanden beheren

• cp bestand.txt kopie.txt - kopieer een bestand
• mv oud.txt nieuw.txt - hernoem een bestand
• rm bestand.txt - verwijder een bestand
• nano bestand.txt - bewerk een bestand

Mappen beheren

• mkdir nieuwe-map - maak een map aan
• rmdir lege-map - verwijder een lege map
• rm -r map/ - verwijder map met inhoud (pas op!)

Rechten instellen

• chmod 644 bestand.txt - stel bestandsrechten in
• chown gebruiker bestand.txt - wijzig eigenaar

Veelgemaakte fouten bij SSH

"Permission denied" Je hebt de verkeerde gebruikersnaam of wachtwoord gebruikt. Of je SSH-sleutel is niet correct geïnstalleerd. Check je inloggegevens in je hostingpanel.

"Connection refused" De SSH-service draait niet, of je provider blokkeert SSH-toegang. Sommige providers schakelen SSH uit op shared hosting pakketten. Check of je pakket SSH ondersteunt.

"Host key verification failed" De SSH-sleutel van de server is veranderd. Dit kan gebeuren na een servermigratie. Meestal kun je het oplossen door de oude sleutel te verwijderen uit ~/.ssh/known_hosts.

Commando's werken niet Niet elke hosting heeft alle Linux-tools geïnstalleerd. Op shared hosting is vaak maar een beperkte set commando's beschikbaar. Upgrade naar VPS als je meer controle nodig hebt.

Is SSH veilig?

Ja, SSH is zeer veilig als je het goed gebruikt. Alle communicatie is versleuteld met sterke cryptografie.

Maar er zijn wel risico's als je het verkeerd doet:

• Gebruik nooit simpele wachtwoorden zoals "password123"
• Schakel wachtwoord-authenticatie uit en gebruik alleen SSH-sleutels
• Verander de standaard SSH-poort (22) naar een ander nummer
• Beperk SSH-toegang tot specifieke IP-adressen als dat mogelijk is
• Installeer fail2ban om brute-force aanvallen te blokkeren

Veel hosting providers hebben deze beveiligingsmaatregelen al standaard ingesteld. Check je serverconfiguratie of vraag je provider ernaar.

Wanneer heb je SSH echt nodig?

Voor een simpele WordPress-blog of bedrijfswebsite heb je SSH meestal niet nodig. Via FTP en je hostingpanel kun je al heel veel.

Maar in deze situaties is SSH onmisbaar:

• Je draait een Laravel, Symfony of andere framework-applicatie
• Je werkt met Git voor versiebeheer
• Je moet grote databases importeren of exporteren
• Je wilt scripts automatiseren met cron jobs
• Je hebt volledige controle nodig over je serveromgeving

Ook voor webdevelopers die professioneel websites bouwen is SSH eigenlijk een must-have tool.

Alternatieven voor SSH

Heb je geen SSH-toegang, of vind je het te technisch? Er zijn alternatieven:

FTP/SFTP Voor het uploaden van bestanden is FTP prima. Gebruik wel SFTP (SSH File Transfer Protocol) voor versleutelde verbindingen.

File Manager in cPanel De meeste hostingpanels hebben een ingebouwde bestandsbeheerder. Daar kun je bestanden bewerken en uploaden zonder FTP.

phpMyAdmin Voor databasebeheer is phpMyAdmin een grafisch alternatief. Minder krachtig dan de MySQL-commando-line, maar wel gebruiksvriendelijk.

WP-CLI Specifiek voor WordPress bestaat WP-CLI, een command-line tool. Sommige providers bieden dit aan zonder volledige SSH-toegang.

Maar voor echt professioneel werk kom je uiteindelijk altijd uit bij SSH-toegang.